مدّت روز را در « قونسول‌خانه » به‌سر برده ، جناب « آقا » طرف عصرى به منزل « حاجى على اصغر » ، كه از اعاظم تجار « تبريز » است ، تشريف برده ، از آنجا نزديك غروب به واپور مراجعت شد . تجّار زياد از معتبرين « تبريز » و ساير بلاد در اين شهر دلگشا اقامت دارند ، كه هريك از 10 سال الى 25 سال جلاى وطن كرده‌اند . آقاى « ميرزا محمود خان » ، يكى از تربيت‌يافتگان دولت ابدآيت و شخص آگاه و به اعلم است . در ايّام جوانى در « پاريس » [ به ] تحصيل علوم ، خصوصا به معرفت نجوم پرداخته و بعد از تكميل ، مدتى در رصدخانهء پاريس ، از روى علم عمل كرده ، از جمله استخراج ستارهء « وانانه » را كرده ، كه منجمين « اروپا » او را « محموديّه » نامند . بعد از مراجعت به دار الخلافهء « تهران » ، مدت 7 سال در « تلگراف‌خانهء مباركه » مشغول خدمت بود و حالا هم 3 سال است كه در اين بلده به سمت « كارپردازى » مأمورند . تعريف بندر طربزون ولايت « طربزون » ، واقع است در جانب شمال « آسياى صغرى » [ و ] محدود است از جانب شمال به « درياى سياه » ، جنوبا به « سيواس » « 1 » و « ارض روم » و بعض حدود « دياربكر » ، و شرقا به « روسيّه » و « گرجستان » و غربا به « قسطنتونى » « 2 » . كليهء اين قطعه ، منقسم به 5 حكومت بود : [ 1 ] ترابزون [ 2 ] باتوم [ 3 ] جانيك [ 4 ] گمش‌خانه « 3 » [ 5 ] ارستان . « 4 » اكنون ولايت « باتوم » از اين قسمت مجزّا شده [ است ] . اهالى مركّب از « اسلام » و « كتوليك » و « روم » و « ارمنى » [ هستند ] . مركز حكومت ، شهر « ترابزون » است . خود شهر متصل به دريا [ و ] در دامنهء كوهى كه موسوم به « بوزتپه » « 5 » واقع است . از حيثيّت آبادى و نزهت و آب و هوا ترجيح بر

--> ( 1 ) . سيواس ( Sivas ) شهرى در تركيه كه مركز استانى به همين نام هم هست و در دوره باستان جزء سبستيه Sabastia ) يا ( Sebaste بوده است . اين شهر بعدها در زبان رومىها ، بيزانس‌ها و سلجوقيان توسعه و اهميت بيشترى يافت . در سال 2000 م . 776 ، 251 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . شايد منظور قسطمونو ( Kastamonu ) باشد ، كه مركز استانى به همين نام در كنار درياى سياه است . ( 3 ) . گوموش‌خانه ( Gumus ? hane ) . ( 4 ) . ارستان يا لارستان ؟ شايد منظور شهر آرتوين ( Artvin ) مركز استان مرزى به همين نام باشد ، شايد هم آردشن ( Ardess ? en ) بوده است . ( 5 ) . Boztepe .